شیره انگور در بارداری: خواص، فواید و عوارض

بارداری یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین دوره‌های زندگی زنان است که نیاز به توجه ویژه به تغذیه و سبک زندگی دارد. یکی از خوراکی‌های طبیعی و مقوی که از گذشته تا امروز مورد توجه مادران باردار بوده، شیره انگور است. شیره انگور که به نام دوشاب نیز شناخته می‌شود، عصاره‌ای غلیظ و شیرین از آب انگور است که سرشار از مواد مغذی می‌باشد. شاید این سوال برای شما پیش بیاید که مصرف شیره انگور در دوران بارداری چه تأثیری بر سلامت شما و جنین‌تان دارد و آیا باید آن را در برنامه غذایی خود بگنجانید یا خیر.

در این مقاله به بررسی خواص و فواید شیره انگور در بارداری، موارد احتیاطی و عوارض احتمالی، تأثیر آن بر دیابت بارداری، تفاوت شیره انگور سفید و معمولی، روش‌های مصرف (مانند شربت یا حلوا) و میزان مجاز مصرف خواهیم پرداخت.

با ما همراه باشید تا هر آنچه لازم است درباره شیره انگور در بارداری بدانید.

خواص و فواید شیره انگور در بارداری

شیره انگور یک خوراکی طبیعی سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی است که در دوران بارداری می‌تواند به سلامت مادر و رشد جنین کمک کند. شیره انگور به دلیل ارزش غذایی بالایی که دارد، در طب سنتی و پزشکی مدرن به عنوان یک مکمل غذایی مفید در بارداری توصیه شده است. این ماده حاوی انواع ویتامین‌ها (مانند A، B، C) و مواد معدنی مهم از جمله آهن، کلسیم، منیزیم، فسفر و پتاسیم است. نسبت به میوه انگور تازه، شیره انگور کالری و قند غلیظ‌تری دارد و می‌تواند انرژی تحلیل‌رفته بدن مادر را به خوبی تأمین کند.

در ادامه، مهم‌ترین خواص شیره انگور در بارداری برای مادر و جنین را مرور می‌کنیم (به شرط مصرف متعادل و مشورت با پزشک):

• خون‌ساز و برطرف‌کننده کم‌خونی: شیره انگور سرشار از آهن و اسید فولیک است و به تقویت عملکرد کبد و افزایش تولید گلبول‌های قرمز کمک می‌کند. کم‌خونی از مشکلات شایع دوران بارداری است و مصرف مواد خون‌ساز مانند شیره انگور می‌تواند به پیشگیری و درمان آن کمک کند.
• تأمین انرژی و رفع ضعف بدن: این ماده یک خوراکی بسیار مقوی و انرژی‌زا برای زنان باردار محسوب می‌شود. کالری بالای شیره انگور به جبران انرژی از دست‌رفته مادر کمک کرده و وجود آهن، کلسیم و منیزیم در آن به رفع ضعف و خستگی بدن کمک می‌کند. اگر احساس بی‌حالی یا ضعف جسمانی دارید، مصرف مقدار کمی شیره انگور می‌تواند قوای شما را تقویت کند.
• کنترل قند خون (جایگزین سالم‌تر شکر): شاخص گلایسمی شیره انگور پایین‌تر از قند سفید و حتی عسل است، بنابراین در صورت مصرف متعدل، می‌تواند جایگزین مناسبی برای شیرین‌کننده‌های ناسالم باشد و به ثابت نگه داشتن نسبی قند خون کمک کند. البته این به معنای بی‌خطر بودن کامل آن برای مبتلایان به دیابت نیست و احتیاط همچنان لازم است که در بخش‌های بعدی توضیح خواهیم داد.
• تأمین کلسیم و تقویت استخوان‌ها: کلسیم یکی از مواد معدنی مهم در دوران بارداری است که برای شکل‌گیری استخوان‌ها و دندان‌های جنین و نیز حفظ سلامت استخوان‌های مادر ضروری است. شیره انگور حاوی میزان قابل توجهی کلسیم است و می‌تواند بخشی از کلسیم مورد نیاز مادر را تأمین کند. حتی در منابعی ذکر شده که وجود ویتامین D در شیره انگور به جذب بهتر کلسیم کمک می‌کند. مصرف متعادل این ماده به جلوگیری از عوارض کمبود کلسیم مانند فشار خون بارداری، پوکی استخوان مادر و عدم رشد مناسب استخوان‌های جنین کمک می‌کند.
• ملین طبیعی و رفع یبوست: یبوست از مشکلات رایج دوران حاملگی است. فیبر نسبتاً بالای موجود در شیره انگور باعث می‌شود این خوراکی عمل‌کردی شبیه ملین طبیعی داشته باشد. مصرف شیره انگور به بهبود گوارش کمک کرده و با نرم کردن مدفوع، از بروز یا تشدید یبوست در بارداری پیشگیری می‌کند. به همین دلیل در طب سنتی از شیره انگور به عنوان یکی از درمان‌های خانگی یبوست یاد شده است.
• کاهش فشار خون بارداری: فشار خون بالا از دیگر مشکلات احتمالی دوران بارداری است. شیره انگور منبع خوب پتاسیم است که دو نقش مهم در کنترل فشار خون دارد: نخست با افزایش دفع سدیم اضافی از بدن و دوم با کمک به شل شدن دیواره عروق. بنابراین مصرف متعادل شیره انگور می‌تواند به کاهش خفیف فشار خون و جلوگیری از تشدید فشار خون بارداری کمک کند. البته این تأثیر در حد درمان پزشکی نیست ولی به عنوان یک اقدام کمکی مطرح می‌شود.
• تقویت سیستم ایمنی مادر و جنین: وجود انواع ویتامین‌ها (خصوصاً ویتامین C و ویتامین‌های گروه B) و آنتی‌اکسیدان‌ها در شیره انگور باعث تقویت سیستم ایمنی بدن مادر می‌شود. این ماده به دلیل ترکیبات آنتی‌اکسیدانی خود، با رادیکال‌های آزاد مقابله کرده و می‌تواند در حفظ سلامت سلول‌ها مؤثر باشد. تقویت ایمنی مادر به طور غیرمستقیم به محافظت از جنین در برابر عفونت‌ها و بیماری‌ها نیز کمک می‌کند.
• کمک به رشد و زیبایی جنین: شاید برایتان جالب باشد که در برخی منابع به تأثیر شیره انگور بر زیبایی و رشد بهتر جنین اشاره شده است. به خاطر وجود مواد معدنی و ویتامین‌های فراوان، مصرف شیره انگور توسط مادر می‌تواند به وزن‌گیری مناسب جنین کمک کند و حتی کیفیت پوست و موی جنین را بهبود ببخشد. هرچند این موارد قطعی نیستند، اما در طب سنتی به تقویت رشد جنین و زیباتر شدن نوزاد با استفاده از خوراکی‌های مغذی مانند شیره انگور تأکید شده است.

همان‌طور که مشاهده کردید، فواید شیره انگور در بارداری کم نیستند. این ماده یک بمب انرژی و تغذیه برای مادران باردار محسوب می‌شود. البته باید یادآوری کنیم که این فواید زمانی مطرح هستند که شما شیره انگور را به اندازه و با احتیاط مصرف کنید. در بخش‌های بعدی درباره مقدار مجاز و شرایط مصرف صحبت خواهیم کرد. فراموش نکنید قبل از افزودن منظم هر ماده غذایی جدید به رژیم بارداری، به خصوص اگر شرایط خاص پزشکی دارید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

عوارض و مضرات مصرف شیره انگور در بارداری

با وجود تمام خواصی که ذکر شد، هیچ ماده غذایی عاری از عارضه نیست و شیره انگور نیز از این قاعده مستثنی نیست. منظور از عوارض، مشکلات یا مضراتی است که ممکن است در اثر مصرف ناصحیح یا بیش از حد این ماده به وجود آید. خوشبختانه عوارض شیره انگور در بارداری جدی و شایع نیستند، اما آگاهی از آن‌ها به شما کمک می‌کند از مصرف نادرست پرهیز کنید. در ادامه به برخی مضرات و موارد احتیاط در مورد شیره انگور می‌پردازیم:

سوءهاضمه و مشکلات گوارشی: شیره انگور طبع نسبتاً گرمی دارد و مصرف زیاد آن می‌تواند باعث اختلال در هضم شود. عوارضی مانند احساس سنگینی معده، نفخ یا حتی اسهال در اثر زیاده‌روی در مصرف گزارش شده است. بنابراین اگر دستگاه گوارش حساسی دارید، از خوردن مقدار زیاد شیره انگور در یک وعده خودداری کنید و آن را در حجم کم مصرف کنید.

افزایش وزن و بالا رفتن قند خون: کالری و قند بالا در شیره انگور اگر بی‌رویه مصرف شود می‌تواند موجب اضافه وزن بیش از حد در دوران بارداری شود. همچنین زیاده‌روی در مصرف شیره انگور (به ویژه در اواخر بارداری که تحرک مادر کمتر است) ممکن است قند خون را بالا ببرد و خطر ابتلا به دیابت بارداری یا تشدید آن را افزایش دهد. پس تعادل را رعایت کنید و شیره انگور را جایگزین وعده غذایی اصلی نکنید.

طبع گرم و احتمال بروز مشکلات خاص: از دیدگاه طب سنتی، شیره انگور دارای طبع گرم است. مصرف بیش از حد مواد گرم در اوایل بارداری به باور این مکتب می‌تواند خطر سقط جنین را افزایش دهد. به طور خاص گفته می‌شود زیاده‌روی در خوردن شیره انگور ممکن است باعث غلیظ شدن صفرا و برهم خوردن تعادل مزاج شود. البته این موضوع بیشتر یک احتیاط طب سنتی است و از نظر علمی مستند قوی‌ای ندارد؛ با این حال اگر مزاج گرمی دارید یا پزشک نسبت به خوردن خوراکی‌های گرم در بارداری به شما هشدار داده، در مصرف شیره انگور احتیاط کنید.

حساسیت یا آلرژی: هر ماده غذایی امکان بروز واکنش حساسیتی در برخی افراد را دارد. هرچند آلرژی به انگور یا شیره آن نادر است، اما اگر سابقه حساسیت غذایی دارید، اولین بار مقدار کمی شیره انگور مصرف کنید تا از عدم واکنش بدن خود مطمئن شوید. علائم حساسیت می‌تواند شامل خارش، کهیر یا مشکلات گوارشی شدید باشد که در این صورت باید مصرف را قطع و به پزشک مراجعه کنید.مضرات شیره انگور در بارداری عمدتاً در اثر مصرف بی‌رویه خود را نشان می‌دهند. خوشبختانه در حد اعتدال، شیره انگور برای اکثر مادران باردار بی‌خطر است. دکتر مرجان قاجار (متخصص زنان و زایمان) در پاسخ به پرسشی درباره ضرر داشتن شیره انگور در بارداری می‌گوید: «ضرری ندارد. البته مصرف شیرینی و چربی زیاد توصیه نمی‌شود.». بنابراین پیام کلی آن است که اگر شیره انگور را به عنوان یک مکمل مقوی و در حد متعادل میل کنید، به جای ضرر، فایده خواهید برد. اما همیشه به وضعیت بدن خود گوش دهید؛ در صورت مشاهده هر عارضه غیرعادی، مصرف را متوقف کرده و با پزشک مشورت نمایید.

شیره انگور در دیابت بارداری

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مادران، دیابت بارداری و کنترل قند خون است. همان‌طور که اشاره شد، شیره انگور قند طبیعی بالایی دارد و مصرف بی‌ملاحظه آن می‌تواند قند خون را افزایش دهد. اگر پیش از بارداری سابقه دیابت یا پره‌دیابت داشته‌اید، یا در آزمایش‌های دوران بارداری افزایش قند خون (دیابت بارداری) تشخیص داده شده است، باید در مصرف شیره انگور احتیاط بسیار زیادی داشته باشید.

در این حالت توصیه کلی پزشکان آن است که از خوردن هر نوع شیرین‌کننده پرهیز یا مصرف را بسیار محدود کنید. با این حال، نکته‌ای که وجود دارد شاخص گلایسمی نسبتاً پایین‌تر شیره انگور نسبت به شکر معمولی است. به این معنی که شیره انگور نسبت به شکر سفید با سرعت کمتری قند خون را بالا می‌برد. برخی منابع حتی آن را به عنوان جایگزین محدودی برای شیرینی در رژیم دیابتی پیشنهاد کرده‌اند. اگر شما دچار دیابت بارداری هستید و هوس خوردن خوراکی شیرینی می‌کنید، ممکن است مقدار خیلی کم (مثلاً یک قاشق چای‌خوری) شیره انگور به همراه کنترل دقیق قند خون بعد از آن، نسبت به خوردن شیرینی یا شکلات انتخاب بهتری باشد. اما این موضوع حتماً باید با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود. پزشک شما با توجه به شدت دیابت و برنامه درمانی‌تان تصمیم می‌گیرد که آیا مجاز به مصرف حداقلی شیره انگور هستید یا خیر.

به طور خلاصه، شیره انگور در دیابت بارداری دشمن یا ممنوعیت مطلق نیست، اما یک خط قرمز بزرگ دارد: حد اعتدال را فراتر نگذارید. اگر قند خون کنترل‌شده‌ای ندارید یا برای کنترل آن دارو مصرف می‌کنید، بهتر است از خیر شیره انگور بگذرید تا دوران بارداری را با سلامت طی کنید. اولویت همیشه با سلامت مادر و جنین است؛ بنابراین حتی اگر شیره انگور طبیعی و پرخاصیت باشد، در شرایط خاص پزشکی مانند دیابت باید اولویت‌های تغذیه‌ای را رعایت کنید. پس از زایمان و در دوران شیردهی می‌توانید با خیال راحت‌تری از این ماده مقوی بهره ببرید.

تفاوت شیره انگور سفید و معمولی در بارداری

شیره انگور در دو نوع اصلی در بازار موجود است: شیره انگور معمولی (قهوه‌ای تیره یا سیاه) و شیره انگور سفید. ممکن است شما نام شیره انگور سفید در بارداری را شنیده باشید و برایتان سوال باشد که این دو چه فرقی با هم دارند و کدام یک برای مصرف در دوران حاملگی بهتر است. از نظر خواص تغذیه‌ای و تاثیر بر بارداری، هر دو نوع شیره انگور تقریباً مشابه هستند و فواید ذکر‌شده (از قبیل خون‌سازی، انرژی‌زایی و غیره) برای هر دوی آنها صدق می‌کند. اما از نظر شیوه تهیه و ویژگی‌های ظاهری تفاوت‌هایی دارند که در ادامه توضیح می‌دهیم:

شیره انگور معمولی (قهوه‌ای/سیاه): این همان شیره انگور رایج است که با جوشاندن آب انگور (اغلب انگورهای سیاه یا قرمز) به دست می‌آید. رنگ آن قهوه‌ای تیره مایل به سیاه است و قوامی شربتی و روان دارد. این نوع شیره طعم شیرین ملایم با عطر انگور دارد. معمولاً به روش سنتی بدون افزودنی تهیه می‌شود و شاید در برخی محصولات صنعتی مقداری شکر به آن اضافه شود (پس حتماً از اصل بودن آن مطمئن شوید).

شیره انگور سفید: شیره سفید در واقع از همان انگور (اغلب انگور سیاه) تهیه می‌شود ولی فرآیند تولید آن کمی متفاوت است. در روش سنتی، آب انگور را در هوای سرد و با هم‌زدن سریع و مداوم می‌جوشانند تا کف کند و رنگ آن روشن و کرمی شود. محصول نهایی رنگی کرم روشن یا عسلی روشن دارد که به آن شیره انگور سفید می‌گویند. این نوع شیره غلظت بیشتری نسبت به شیره قهوه‌ای دارد (سفت‌تر است) و رطوبت کمتری دارد، به همین دلیل ماندگاری بالاتری نیز پیدا می‌کند. طعم شیره سفید کمی شیرین‌تر و بافت آن به شکل خامه‌ای یا عسلی سفت است که برخی افراد ترجیح می‌دهند.

از نظر استفاده در بارداری، شیره انگور سفید در بارداری تفاوتی در میزان مصرف مجاز یا احتیاطات با نوع معمولی ندارد. هر دوی آن‌ها طبع گرم و خواص زیادی دارند و باید در حد متعادل مصرف شوند. بعضی منابع معتقدند شیره سفید خالص‌تر است و قند بالاتری دارد (به علت تغلیظ بیشتر)، بنابراین شاید برای افراد مبتلا به دیابت گزینه نامناسب‌تری باشد. اما در مقابل، مزایایی مانند غلیظ‌تر بودن و نیاز به مقدار کمتر برای رسیدن به طعم دلخواه را هم دارد. به طور کلی اگر قصد مصرف روزانه دارید، نوع قهوه‌ای (معمولی) شاید انتخاب بهتری باشد چون روان‌تر است و می‌توان مقدار کمتری از آن را روی نان یا در نوشیدنی حل کرد. شیره سفید بیشتر به عنوان صبحانه و به صورت مستقیم (مثل حلواارده) مصرف می‌شود و طرفداران خودش را دارد. در هر صورت، انتخاب بین این دو بیشتر به ذائقه و دسترسی شما بستگی دارد تا تفاوت در خواص درمانی. اگر هر دو نوع در دسترس بود، می‌توانید هر کدام را که بیشتر می‌پسندید مصرف کنید، یا حتی برای تنوع هر از گاهی از نوع دیگر استفاده کنید. مهم این است که شیره انگور شما خالص و بهداشتی بوده و از فروشگاه مطمئن تهیه شده باشد.

روش‌های مصرف شیره انگور در بارداری

شیره انگور را می‌توان به روش‌ها و شکل‌های گوناگونی مصرف کرد. برخی افراد شاید از طعم شیرین و غلیظ آن به تنهایی خوششان نیاید، اما با ترکیب کردن یا تهیه خوراکی‌های متنوع می‌توان آن را وارد رژیم غذایی کرد. در این بخش به چند روش متداول مصرف شیره انگور که برای خانم‌های باردار مناسب است اشاره می‌کنیم:

شربت شیره انگور در بارداری

یکی از ساده‌ترین و دلچسب‌ترین روش‌ها برای بهره‌مند شدن از خواص شیره انگور، درست کردن یک شربت خانگی با آن است. برای تهیه شربت شیره انگور کافی است مقدار کمی از شیره (مثلاً یک تا دو قاشق غذاخوری) را در یک لیوان آب ولرم یا خنک حل کنید. می‌توانید برای عطر و طعم بهتر چند قطره آب لیموی تازه نیز به آن اضافه کنید. حاصل، یک نوشیدنی شیرین طبیعی خواهد بود که می‌تواند به عنوان میان‌وعده یا جایگزین نوشابه‌ها و شربت‌های صنعتی استفاده شود.

شربت شیره انگور در بارداری چه فوایدی دارد؟ نخست این که بسیار انرژی‌بخش است؛ اگر صبح‌ها احساس کسالت دارید یا دچار افت فشار و قند خون می‌شوید، نوشیدن یک لیوان شربت شیره انگور می‌تواند به سرعت حالتان را جا بیاورد. این شربت به دلیل داشتن قندهای طبیعی گلوکز و فروکتوز، انرژی سریعی فراهم می‌کند و خستگی را رفع می‌کند. همچنین شیره انگور موجود در آن به رفع کم‌خونی و تأمین مواد معدنی کمک می‌کند.

برخی مادران باردار که دچار ویار صبحگاهی (تهوع) هستند، ممکن است طعم بسیار شیرین شیره انگور را خالی نتوانند تحمل کنند؛ برای این افراد، رقیق کردن شیره در آب و درست کردن شربت، راهکاری مناسب است تا هم از خواص آن بهره‌مند شوند و هم حالت تهوع‌شان تحریک نشود. البته در مصرف شربت شیره انگور هم اعتدال لازم است. یک لیوان از این شربت را جرعه‌جرعه بنوشید و از اضافه کردن بیش از حد شیره خودداری کنید تا میزان قند نوشیدنی خیلی بالا نرود. همچنین بهتر است شربت را بلافاصله بعد از غذاهای اصلی که خود حاوی کربوهیدرات هستند، مصرف نکنید تا قند خونتان یکباره بالا نرود. شربت شیره انگور را می‌توانید یک روز در میان یا چند بار در هفته میل کنید و لذت ببرید.

حلوای شیره انگور در بارداری

حلوای شیره انگور یک شیرینی سنتی مقوی است که از ترکیب شیره انگور با موادی مثل آرد یا مغزها تهیه می‌شود و می‌تواند یک میان‌وعده انرژی‌زا برای زنان باردار باشد. حلوا یکی از دسرها و خوراکی‌های سنتی ایرانی است که انواع مختلفی دارد. حلوای شیره انگور یکی از انواع پرطرفدار، به ویژه در مناطق آذربایجان و شمال غرب ایران است.

در تهیه این حلوا به جای شکر از شیره انگور استفاده می‌شود و معمولاً موادی مانند آرد گندم و روغن یا کره به آن اضافه می‌گردد. نتیجه نهایی یک حلوای قهوه‌ای تیره رنگ با طعم شیرین طبیعی و عطر انگور است. برخی انواع حلوا شیره انگور نیز هستند که همراه با مغز گردو تهیه می‌شوند و ارزش تغذیه‌ای بالاتری دارند.

حلوای شیره انگور در بارداری می‌تواند به عنوان یک عصرانه یا میان‌وعده کوچک مصرف شود. از آنجا که در تهیه این حلوا به جای قندهای تصفیه‌شده از شیره طبیعی استفاده شده، سالم‌تر از شیرینی‌های قنادی است. شیره انگور موجود در حلوا باعث شده این خوراکی مقوی، مغذی و ضد نفخ باشد. ویتامین‌ها و مواد معدنی موجود در شیره انگور (از جمله کلسیم، پتاسیم، منیزیم، آهن و ویتامین‌های A، B و C) در این حلوا نیز وجود دارند و به تقویت بدن به‌ویژه در روزهای سرد کمک می‌کنند. بنابراین اگر هوس یک شیرینی سنتی کردید، خوردن مقدار کمی حلوا شیره انگور می‌تواند نیازتان را برطرف کند و در عین حال بخشی از مواد مورد نیاز بدن را فراهم نماید.

با این حال توجه کنید که حلوا معمولاً حاوی روغن و آرد است و کالری بالایی دارد. زیاده‌روی در مصرف حلوا نیز می‌تواند منجر به اضافه وزن بیش از حد یا بالا رفتن قند شود. پس اندازه نگه دارید: مثلاً یک تکه کوچک حلوا (معادل یکی دو قاشق غذاخوری) کافی است. همچنین اگر خودتان در خانه حلوا درست می‌کنید، می‌توانید میزان شیرینی را با افزودن شیره کمتر تنظیم کنید یا بخشی از آرد آن را با آرد کامل جایگزین کنید تا فیبر بیشتری داشته باشد. در مجموع، حلوا شیره انگور یک گزینه خوب برای تنوع بخشیدن به رژیم مادر باردار است، به شرط آن‌که در حد متعادل از آن لذت ببرید.

ترکیب ارده و شیره انگور در بارداری

یکی از خوردنی‌های سنتی محبوب به خصوص در فصل پاییز و زمستان، ترکیب ارده و شیره انگور است. ارده همان کنجد آسیاب شده (شبیه کره کنجد) است که طبع بسیار گرم و خواص بسیاری دارد. وقتی ارده با شیره انگور مخلوط می‌شود، یک معجون خوش‌طعم، شیرین و بسیار پرانرژی حاصل می‌شود که از قدیم به عنوان صبحانه یا میان‌وعده مقوی مصرف می‌شده است. برای خانم‌های باردار، ترکیب ارده و شیره انگور می‌تواند فواید قابل توجهی داشته باشد: پروتئین گیاهی، چربی‌های سالم (اسیدهای چرب امگا)، انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی (کلسیم، آهن، روی و غیره) همگی در این معجون وجود دارد.

در واقع ارده و شیره در کنار هم یک مکمل عالی هستند؛ ارده سرشار از چربی‌های مفید و برخی ویتامین‌هاست و شیره انگور مملو از کربوهیدرات‌های انرژی‌زا و مواد معدنی. ارده شیره در بارداری برای مادرانی که دچار کمبود وزن یا کمبود اشتها هستند، یک گزینه مناسب محسوب می‌شود چون هم کالری بالا و هم مواد مغذی فراوانی به بدن می‌رساند. این ترکیب به خون‌سازی، تأمین کلسیم و آهن و رفع ضعف کمک می‌کند.

بسیاری از مادران باردار گزارش کرده‌اند که خوردن یکی دو لقمه نان و ارده‌شیره در وعده صبحانه، تا ساعت‌ها به آن‌ها انرژی داده و از احساس ضعف جلوگیری کرده است. همچنین این ترکیب به علت طبیعت گرم، برای فصل‌های سرد عالی است و احساس گرما و نشاط می‌دهد. با این حال، مانند همیشه اعتدال را رعایت کنید. ارده بسیار پرچرب است و هضم آن زمان می‌برد. در منابع طب سنتی آمده که مصرف زیاد ارده در سه‌ماهه اول بارداری می‌تواند احتمال سقط را افزایش دهد؛ بنابراین اگر اوایل بارداری هستید، در خوردن ارده‌شیره زیاده‌روی نکنید و مثلاً دو سه قاشق از آن کفایت می‌کند. همچنین این ترکیب را حتماً در طی روز (مثلاً صبح یا میان‌روز) مصرف کنید و از خوردن آن در نزدیکی زمان خواب بپرهیزید، چرا که ممکن است باعث ترش کردن یا سنگینی معده شود.

در مجموع، ارده کنجد و شیره انگور یک غذای کامل و سودمند است که در بارداری هم قابل استفاده می‌باشد، اما به شرطی که مزاج شما با آن سازگار باشد و به اندازه مصرف شود.

میزان مجاز و روش‌های ایمن مصرف شیره انگور

اکنون که با فواید و عوارض احتمالی شیره انگور آشنا شدیم، این سوال پیش می‌آید که چه مقدار و چگونه شیره انگور مصرف کنیم تا هم از خواصش بهره ببریم و هم دچار مشکل نشویم. مهم‌ترین اصل در تغذیه بارداری، تعادل و تنوع است. شیره انگور هم با همه مزایایش نباید از این قاعده مستثنی باشد. در این بخش درباره میزان توصیه‌شده و نکات ایمنی مصرف صحبت می‌کنیم.

میزان مجاز روزانه: مقدار دقیق مصرف ممکن است برای هر فرد با توجه به شرایط بدنی متفاوت باشد، اما به طور کلی برای یک فرد باردار سالم 1 تا 2 قاشق غذاخوری در روز از شیره انگور مقدار مناسبی تلقی می‌شود. این میزان حدود 50 تا 60 کیلوکالری انرژی و 10 تا 15 گرم قند طبیعی به بدن می‌رساند که معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند. بهتر است این مقدار را یک‌باره مصرف نکنید؛ مثلاً می‌توانید یک قاشق را صبح با صبحانه (روی نان یا در شیر) و یک قاشق را عصر در یک میان‌وعده بخورید. اگر فقط گهگاهی شیره انگور می‌خورید (نه هر روز)، می‌توانید در آن روز تا 3 قاشق غذاخوری هم مصرف کنید، ولی از این بیشتر توصیه نمی‌شود مگر با صلاحدید پزشک.

زمان مناسب مصرف: شما می‌توانید از همان ابتدای بارداری (سه‌ماهه اول) مصرف شیره انگور را شروع کنید، چرا که در این دوران نیاز به اسید فولیک، آهن و سایر ریزمغذی‌ها برای رشد اعصاب و اندام‌های جنین بالاست. بسیاری از متخصصان تغذیه معتقدند اگر منع پزشکی خاصی نباشد، مصرف شیره انگور حتی در ماه‌های اول بارداری مفید است. فقط حتماً به پزشک خود اطلاع دهید که قصد دارید شیره انگور استفاده کنید تا در صورت وجود هرگونه مانع (مثلاً دیابت) شما را راهنمایی کند. در طول بارداری، بهترین زمان مصرف شیره انگور صبح‌ها و قبل از ظهر است که بدن فرصت سوزاندن کالری را دارد. از خوردن مقادیر زیاد شیره انگور در شب (نزدیک خواب) خودداری کنید تا دچار رفلاکس معده یا اضافه وزن نشوید.

روش‌های ایمن مصرف: حتماً شیره انگور بهداشتی و اصل تهیه کنید. شیره‌هایی که در شرایط غیرمطمئن تهیه شده‌اند ممکن است حاوی آلودگی (مثل خاک یا کپک) باشند. همچنین برخی شیره‌های غیراصل با شکر کاراملی‌شده مخلوط‌اند که ارزش غذایی پایینی دارد. شیره انگور مرغوب معمولاً در ظرف دربسته و دارای برچسب مجوز بهداشت عرضه می‌شود. رنگ آن یکنواخت و عاری از ناخالصی است و بوی سوختگی یا ترشیدگی نمی‌دهد. شما می‌توانید شیره انگور را از فروشگاه‌های معتبر محصولات سالم تهیه کنید.

اگر قصد خرید شیره انگور با کیفیت را دارید، فروشگاه اینترنتی گلپسته گزینه مناسبی است که انواع شیره انگور، شیره خرما، ارده و کره‌های مغزی (مثل کره پسته و کره بادام‌زمینی) را ارائه می‌دهد. در مصرف روزانه، می‌توانید شیره انگور را همراه با غذاهای دیگر میل کنید تا اثر قند آن ملایم‌تر شود؛ برای مثال شیره را روی نان و کره یا نان و پنیر بمالید، یا در یک لیوان شیر ولرم حل کرده و میل کنید. ترکیب شیره انگور با شیر یا فرآورده‌های لبنی، طعم دلچسبی ایجاد می‌کند و از طرفی به دریافت کلسیم بیشتر نیز کمک خواهد کرد.

مشورت با پزشک: همان‌طور که بارها تأکید شد، اگر هرگونه شرایط ویژه دارید (دیابت، اضافه وزن زیاد، سابقه آلرژی، کبد چرب، یا حتی مزاج خیلی گرم از دید طب سنتی)، قبل از افزودن شیره انگور به رژیم خود با پزشک مشورت کنید. پزشک بر اساس پرونده سلامتی شما تصمیم می‌گیرد که آیا مصرف این ماده برایتان مفید است یا خیر. همچنین اگر پزشک مکمل‌های تغذیه‌ای مانند قرص آهن، مولتی‌ویتامین یا کلسیم برایتان تجویز کرده، حتماً به او اطلاع دهید که از شیره انگور استفاده می‌کنید. این کار به این دلیل است که پزشک دوز مکمل‌ها را بر اساس دریافت غذایی شما تنظیم کند و خدای نکرده دچار زیاده‌روی در برخی مواد نشوید.

در مجموع، شیره انگور یک نعمت خدادادی و ماده غذایی ارزشمند است که در صورت مصرف صحیح، می‌تواند دوست سلامتی شما در دوران بارداری باشد. به یاد داشته باشید که زیاده‌روی در مصرف هر ماده مفیدی هم می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. پس با آگاهی و دقت از این خوراکی خوشمزه بهره ببرید و دوران شیرین بارداری را با تغذیه سالم‌تر سپری کنید.

جدول ارزش غذایی شیره انگور

برای درک بهتر ترکیبات موجود در شیره انگور، در اینجا یک جدول ارزش غذایی بر اساس ۱۰۰ گرم شیره انگور (معادل حدود ۵ قاشق غذاخوری) ارائه شده است. البته توجه کنید که شما در یک نوبت هرگز ۱۰۰ گرم شیره مصرف نمی‌کنید! اما این جدول به ما دید کلی از غنای مواد مغذی در شیره انگور می‌دهد. همچنین مقادیر حدودی برای یک قاشق غذاخوری (۲۰ گرم) شیره انگور ذکر شده تا ملموس‌تر باشد:

جدول ۱ – ارزش غذایی شیره انگور خالص در هر ۱۰۰ گرم و هر ۲۰ گرم (تقریبی).

این ارقام نشان می‌دهند که شیره انگور چقدر مغذی است. به ویژه آهن قابل توجه آن که در ۱۰۰ گرم به حدود ۱۲ میلی‌گرم می‌رسد (معادل تقریبا ۶۷٪ نیاز روزانه یک زن غیرباردار و حدود ۴۴٪ نیاز روزانه زن باردار) بسیار مهم است. همچنین کلسیم موجود در ۱۰۰ گرم شیره حدود ۷۴ میلی‌گرم است که البته در مقایسه با نیاز روزانه کلسیم (حدود ۱۰۰۰ میلی‌گرم) خیلی بالا نیست، اما همچنان کمک‌کننده است. شیره انگور علاوه بر مواد ذکرشده حاوی مقداری ویتامین‌های گروه B، ویتامین A و ویتامین C نیز هست
که اعداد دقیق آن‌ها در منابع متغیر ذکر شده است. همچنین وجود پتاسیم و منیزیم در شیره انگور قابل توجه است که به ترتیب به تنظیم فشار خون و سلامت عضلات و اعصاب کمک می‌کنند.

در مجموع می‌توان گفت شیره انگور یک ماده غذایی پرکالری و قند (برای تأمین انرژی) و در عین حال غنی از ریزمغذی‌ها است که مصرف مقدار کم آن می‌تواند بخش کوچکی از نیازهای تغذیه‌ای مادر باردار را تأمین کند. البته به خاطر داشته باشید بخش عمده‌ای از نیازهای شما باید از یک رژیم غذایی متعادل حاوی میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین‌ها و لبنیات تأمین شود و شیره انگور تنها یک مکمل کمکی است نه جایگزین غذاهای اصلی.

سوالات متداول درباره شیره انگور در بارداری

در این بخش به چند پرسش رایج که ممکن است برای شما مادران باردار عزیز درباره مصرف شیره انگور پیش بیاید، پاسخ می‌دهیم:

در پایان امیدواریم این مقاله توانسته باشد ابهامات شما را درباره شیره انگور در دوران بارداری برطرف کند. با دانستن مزایا و ملاحظات این ماده ارزشمند، می‌توانید آگاهانه‌تر در مورد مصرف آن تصمیم بگیرید. یادتان باشد که بدن شما در دوران بارداری نسبت به قبل حساس‌تر شده و واکنش آن به غذاها ممکن است متفاوت باشد؛ پس همیشه به علائم بدنتان توجه کنید. برای اکثر مادران، شیره انگور یک همراه عالی و تقویت‌کننده در این مسیر است.

با تغذیه سالم و متنوع، دوران بارداری شاداب‌تر و کم‌استرس‌تری را تجربه کنید و منتظر به دنیا آمدن فرزند دلبندتان باشید. موفق باشید!